(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

महाभारत का अरयण्क पर्व – Mahabharat Aranyak Parv in Hindi


॥ श्रीः ॥
3.172. अध्यायः 172
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
अर्जुनस्य निवातकवचैः सह युद्धम् ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

अर्जुन उवाच। 3-172-0x(2315)(22548)
ततो निवातकवचाः सर्वेवेगेन भारत।
अभ्यद्रवन्मां सहिताः प्रगृहीतायुधा रणे ॥ 3-172-1(22549)
आच्छाद्य रथपन्थानमुत्क्रोशन्तो महारथाः।
अवृत्य सर्वतस्ते मां शरवर्षैरवाकिरन् ॥ 3-172-2(22550)
ततोऽपरे महावीर्याः शूलपट्टसपाणयः।
शूलानि च भुशुण्डीश्च मुमुचुर्दानवा मयि ॥ 3-172-3(22551)
सुमहत्तुमुलं वर्षं गदाशक्तिसमाकुलम्।
अनिशं सृज्यमानं तैरपतन्मद्रथोपरि ॥ 3-172-4(22552)
अन्ये मामभ्यधावन्त निवातकवचा सुधि।
शितशस्त्रायुधा रौद्राः कालरूपाः प्रहारिणः ॥ 3-172-5(22553)
तानहं विविधैर्बाणैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः।
गाण्डीवमुक्तैरभ्यघ्नमेकैकं दशभिर्मृधे ॥ 3-172-6(22554)
ते कृता विमुखाः सर्वे मत्प्रयुक्तैः शिलाशितैः।
ततो मातलिना तूर्णं हयास्ते संप्रयोदिताः ॥ 3-172-7(22555)
अथ मार्गान्बहूस्तत्र विचेरुर्वातरंहसः।
सुसंयता मातलिना प्रामथ्नन्त दितेःसुतान् ॥ 3-172-8(22556)
शतं शतास्ते हरयस्तस्मिन्युक्ता महारथे।
तदा मातलिना यथ्ता व्यचरन्नल्पका इव ॥ 3-172-9(22557)
तेषां चरणपातेन रथनेमिस्वनेन च।
मम बाणनिपातैश्च हतास्ते शतशोऽसुराः ॥ 3-172-10(22558)
गतासवस्तथैवान्ये दानवाः पाण्डवर्षभ।
हतसारथयस्तत्र व्यकृष्यन्त तुरंगमैः ॥ 3-172-11(22559)
ते दिशो विदिशः सर्वे प्रतिरुध्य प्रहारिणः।
अभ्यघ्नन्विविधैः शस्त्रैस्ततो मे व्यथितं मनः ॥ 3-172-12(22560)
ततोऽहं मातलेर्वीर्यमद्भुतं समदर्शयम्।
अश्वांस्तथा वेगवतो यदयत्नादधारयत् ॥ 3-172-13(22561)
ततोऽहं लघुभिश्चित्रैरस्त्रैस्तानसुरान्रणे।
चिच्छेद सायुधान्राजञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ 3-172-14(22562)
एवं मे चरतस्तत्र सर्वयत्नेन शत्रुहन्।
प्रीतिमानभवद्वीरो मातलिः शक्रसारथिः ॥ 3-172-15(22563)
वध्यमानास्ततस्तैस्तु हयैस्तेन रथेन च।
अगमन्प्रक्षयं केचिन्न्यवर्तन्त तथाऽपरे ॥ 3-172-16(22564)
स्पर्धमाना इवास्माभिर्निवातकवचा रणे।
शरवर्षैः शरार्तं मां महद्भिः प्रत्यवारयन् ॥ 3-172-17(22565)
शरवेगैर्निहत्याहमस्त्रैः शरविघातिभिः।
ज्वलद्भिः परमैः शीघ्रैस्तानविध्यं सहस्रशः ॥ 3-172-18(22566)
ततः संपीड्यमानास्ते क्रोधाविष्टा महासुराः।
अपीडयन्मां सहिताः शक्तिशूलासिवृष्टिभिः ॥ 3-172-19(22567)
ततोऽहमस्त्रं प्रायुञ्जं गान्धर्वं नाम भारत।
दयितं देवराजस् माधवं नाम भारत ॥ 3-172-20(22568)
ततः खङ्गांस्त्रिशूलांश्च तोमरांशच् सहस्रशः।
अस्त्रवीर्येण शतधा तैर्मुक्तानहमच्छिदम् ॥ 3-172-21(22569)
छित्त्वा प्रहरणान्येषां ततस्तानपि सर्वशः।
प्रत्यविध्यमहं रोषाद्दशभिर्दशभिः शरैः ॥ 3-172-22(22570)
गाण्डीवाद्धि तदा सङ्ख्ये यथा भ्रमरपङ्क्तयः।
निष्पतन्ति महाबाणास्तन्मातलिरपूजयत् ॥ 3-172-23(22571)
तेषामपि तु बाणास्ते बहुत्वाच्छलभा इव।
अवाकिरन्मां बलवत्तानहं व्यधमं शरैः ॥ 3-172-24(22572)
वध्यमानास्ततस्ते तु निवातकवचाः पुनः।
शरवर्षैर्महद्भिर्मां समन्तात्पर्यवारयन् ॥ 3-172-25(22573)
शरवेगान्निहत्याहमस्त्रैरस्त्रविघातिभिः।
ज्वलद्भिः परमैः शीघ्रैस्तानविध्यं सहस्रशः ॥ 3-172-26(22574)
तेषां छिन्नानि गात्राणि विसृजन्तिस्म शोणितम्।
प्रावृषीवाभिवृष्टानि शृङ्गाण्यथ धराभृताम् ॥ 3-172-27(22575)
इन्द्राशनिसमस्पर्शैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः।
मद्वाणैर्वध्यमानास्ते समुद्विग्राः स्म दानवाः ॥ 3-172-28(22576)
शतधा भिन्नदेहास्ते क्षीणप्रहरणौजसः।
ततो निवातकवचा मामयुध्यन्त मायया ॥ 3-172-29(22577)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि द्विसप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 172 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-172-9 शताः शतानि अयुतमित्यर्थः। हरयोऽश्वाः ॥ 3-172-14 चिच्छेद अहमिति शेषः ॥ 3-172-20 माधवं नाम मधोर्दैत्यस् वधार्धं निर्मितत्वात्। देवराजस्य ब्रह्मदण्डसमंरणे इति ध. पाठः ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.